गाउँको दूरदराजदेखि काठमाडौंको सिंहदरबारसम्म

काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो दुई महिनामै वाणिज्य बैंकहरूले १७ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा बैंकहरूको कुल नाफा ७.३३ प्रतिशतले बढेको हो। तर, समग्र नाफा बढे पनि सबै बैंकको अवस्था समान छैन। २० वाणिज्य बैंकमध्ये १३ वटाको नाफा बढ्दा सात वटाको नाफा घटेको छ।

गत आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा वाणिज्य बैंकहरूले १६ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएका थिए। यस वर्ष नाफा बढेर १७ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ पुगे पनि केही बैंकको आम्दानीमा देखिएको गिरावटले बैंकिङ क्षेत्रभित्रको असमान अवस्थालाई उजागर गरेको छ।

नाफाको रकमका आधारमा नबिल बैंक पहिलो स्थानमा रहेको छ। बैंकले चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा १ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ नाफा कमाएको छ। ग्लोबल आईएमई बैंक १ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँ नाफासहित दोस्रो स्थानमा छ।नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक, प्राइम कमर्सियल बैंक, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक, एनएमबी बैंक, सानिमा बैंक र कुमारी बैंकले पनि एक अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी नाफा कमाएका छन्।यस अवधिमा नेपाल एसबीआई बैंकको नाफा सबैभन्दा कम, करिब ४१ करोड रुपैयाँ रहेको विवरणमा उल्लेख छ।

नाफा वृद्धिदरका आधारमा हिमालयन बैंक अगाडि देखिएको छ। गत वर्षको पहिलो दुई महिनामा ३७ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएको बैंकले यस वर्ष नाफा ५५.१३ प्रतिशतले बढाएर करिब ५७ करोड रुपैयाँ पुर्‍याएको छ।सानिमा बैंकको नाफा पनि ४२.१५ प्रतिशतले बढेको छ। गत वर्ष सोही अवधिमा ७२ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएको बैंकले यस वर्ष एक अर्ब दुई करोड रुपैयाँ पुर्‍याएको छ।

नाफाको रकमका आधारमा पहिलो स्थानमा रहेको नबिल बैंकले पनि गत वर्षको तुलनामा ३५.८३ प्रतिशत वृद्धि हासिल गरेको छ।त्यस्तै, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको नाफा २५.३१ प्रतिशत, नेपाल एसबीआई बैंकको १७.३३ प्रतिशत, प्रभु बैंकको १०.१३ प्रतिशत, प्राइम कमर्सियल बैंकको ८.९९ प्रतिशत, माछापुच्छ्रे बैंकको ८.१७ प्रतिशत र एभरेष्ट बैंकको ७.८८ प्रतिशतले बढेको विवरणले देखाउँछ।

समग्र बैंकिङ क्षेत्रको नाफा बढे पनि केही ठूला बैंकको नाफा वृद्धिदर भने निकै सुस्त देखिएको छ।नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकको नाफा ०.९१ प्रतिशत, एनआईसी एसिया बैंकको ०.७९ प्रतिशत र एनएमबी बैंकको नाफा जम्मा ०.१३ प्रतिशतले मात्रै बढेको छ।

यी तथ्यांकले नाफाको रकम ठूलो हुनु र नाफा वृद्धिदर उच्च हुनु फरक विषय भएको देखाउँछन्। बैंकहरूको वास्तविक वित्तीय अवस्था मूल्यांकन गर्न नाफाको वृद्धिसँगै खराब कर्जा, कर्जा असुली, सम्भावित कर्जा नोक्सानीका लागि छुट्याइएको रकम, सञ्चालन खर्च र पूँजीको प्रतिफलसमेत विश्लेषण गर्न आवश्यक हुन्छ।

नाफा घट्ने बैंकमध्ये सिटिजन्स बैंकको अवस्था कमजोर देखिएको छ। बैंकको नाफा गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १४.९९ प्रतिशतले घटेर ४७ करोड रुपैयाँमा झरेको छ।नेपाल बैंक लिमिटेडको नाफा १२.४५ प्रतिशतले घटेर ७३ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको नाफा पनि १० प्रतिशतले घटेर ४७ करोड रुपैयाँ कायम भएको छ।

त्यस्तै, लक्ष्मी बैंकको नाफा ८.३६ प्रतिशतले घटेर ८९ करोड रुपैयाँमा झरेको छ भने कृषि विकास बैंकको नाफा ६.३३ प्रतिशतले घटेको छ।कुमारी बैंकको नाफा ४.०१ प्रतिशतले घटेको छ। सिद्धार्थ बैंकको नाफा भने ०.९९ प्रतिशतले घटेर ८४ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको विवरणमा उल्लेख छ।

पहिलो दुई महिनाको तथ्यांकले वाणिज्य बैंकहरूको समग्र नाफा बढेको देखाए पनि सात बैंकको नाफा घट्नु र केही बैंकको वृद्धिदर एक प्रतिशतभन्दा कम रहनुले क्षेत्रभित्र फरक–फरक वित्तीय दबाब रहेको संकेत गर्छ।तर, नाफा बढ्नु मात्रै बैंकको वित्तीय स्वास्थ्य बलियो भएको प्रमाण होइन। नाफा वृद्धिको दिगोपन, कर्जाको गुणस्तर, खराब कर्जाको अनुपात, निक्षेपको लागत र कर्जा प्रवाहको अवस्थाले पनि बैंकको वास्तविक क्षमता निर्धारण गर्छन्।

त्यसैले आगामी महिनामा बैंकहरूको नाफा वृद्धि कायम रहन्छ कि रहँदैन भन्ने विषयसँगै खराब कर्जा व्यवस्थापन र कर्जा असुलीको अवस्था पनि निगरानी गर्नुपर्ने देखिन्छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको आगामी तथ्यांकले बैंकहरूको नाफा वृद्धिको प्रवृत्ति दिगो छ वा अल्पकालीन प्रभावको परिणाम हो भन्ने बुझ्न थप आधार उपलब्ध गराउनेछ।