गाउँको दूरदराजदेखि काठमाडौंको सिंहदरबारसम्म

काठमाडौं ।मध्यपूर्वमा तनाव तीव्र बन्दै गएको छ। इजरायलले सोमबार बिहान लेबनानमा हिज्बुल्लाहविरुद्ध हवाई आक्रमण सुरु गरेसँगै करिब एक वर्षदेखि कायम नाजुक युद्धविराम समाप्त भएको छ। यसैबीच अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि पनि व्यापक आक्रमण तीव्र पारेका छन्, जसले समग्र क्षेत्र अस्थिर बन्ने खतरा बढाएको छ।

इजरायली सेनाले हिज्बुल्लाहका आक्रमणको जवाफस्वरूप कारबाही गरेको जनाएको छ। हिज्बुल्लाहले भने आफूहरूले इरानका सर्वोच्च नेता Ayatollah Ali Khamenei को मृत्युको बदला लिन संघर्ष सुरु गरेको दाबी गरेको छ। खामेनी शनिबार संयुक्त अमेरिकी–इजरायली सैन्य अपरेसनमा मारिएको जनाइएको छ।

इरानमाथिको आक्रमणको दोस्रो दिन अमेरिका र इजरायलले २ हजारभन्दा बढी लक्ष्यमा हवाई कारबाही गरेको दाबी गरेका छन्। जवाफमा इरानले इजरायल र खाडी देशतर्फ सयौं क्षेप्यास्त्र र ड्रोन प्रहार गरेको जनाएको छ।

कुवेतस्थित एक अमेरिकी सैन्य आधारमा भएको आक्रमणमा तीन अमेरिकी सैनिक मारिएका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले मृतकप्रति समवेदना व्यक्त गर्दै आगामी दिनमा थप क्षति हुनसक्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले The New York Times सँगको अन्तर्वार्तामा अमेरिका “चार वा पाँच हप्ता”सम्म इरानमाथि आक्रमण जारी राख्ने बताएका छन्, तर त्यसपछिको राजनीतिक संक्रमणबारे स्पष्ट योजना सार्वजनिक गरेका छैनन्।

इजरायलको केन्द्रीय क्षेत्रमा भएको एक आक्रमणमा कम्तीमा नौ जनाको मृत्यु भएको छ, जुन द्वन्द्व सुरु भएयताको सबैभन्दा ठूलो क्षति मानिएको छ। संयुक्त अरब इमिरेट्स, कुवेत र बहराइनमा भएका आक्रमणमा पाँच जनाको ज्यान गएको छ भने सिरियामा चार जनाको मृत्यु भएको छ।

इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार दक्षिणी इरानस्थित शजराह तय्येबे नामक बालिका विद्यालयमा भएको आक्रमणमा कम्तीमा ११५ जनाको मृत्यु भएको छ, जसमा दर्जनौं बालबालिका परेका छन्। यो हालसम्मको सबैभन्दा भीषण मानवीय क्षतिमध्ये एक मानिएको छ।

इजरायली सेनाले इरानका क्षेप्यास्त्र प्रक्षेपण स्थल, हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली, सरकारी मुख्यालय तथा कमान्ड सेन्टरमा आक्रमण गरेको जनाएको छ। अमेरिकी केन्द्रीय कमान्डका अनुसार इरानको ब्यालिस्टिक मिसाइल कार्यक्रम लक्षित गर्दै “सुदृढ” संरचनाहरू ध्वस्त पारिएको छ। Islamic Revolutionary Guards Corps को मुख्यालय ध्वस्त पारिएको र एक युद्धपोत डुबाइएको दाबी गरिएको छ।

ओमानको तट नजिकै ‘स्काइलाइट’ नामक तेल ट्यांकरमा आगलागी भएको भिडियो सार्वजनिक भएको छ। इरानले अमेरिकी र बेलायती ट्यांकरलाई निशाना बनाएको दाबी गरेको छ।

लडाइँ चर्किँदै जाँदा विश्वको करिब पाँचौं हिस्सा तेल आपूर्ति हुने Strait of Hormuz बन्द गरिएको शिपिङ कम्पनीहरूले जनाएका छन्। डेनमार्कस्थित Maersk ले रेड सी मार्गका केही ढुवानी सेवा स्थगित गरेको जनाएको छ।

इरानका शीर्ष राष्ट्रिय सुरक्षा अधिकारी अली लारिजानीले नयाँ सर्वोच्च नेता चयन नभएसम्म अन्तरिम समिति मार्फत शासन सञ्चालन गरिने घोषणा गरेका छन्। नयाँ सर्वोच्च नेता चयन गर्ने अधिकार Assembly of Experts सँग रहेको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानका नयाँ नेताहरूले आफूलाई वार्ताका लागि सन्देश पठाएको दाबी गरेका छन् र आफू वार्ताका लागि तयार रहेको बताएका छन्। तर युद्धको स्पष्ट अन्त्य रणनीति सार्वजनिक नभएकाले क्षेत्रीय द्वन्द्व अझै फैलिने खतरा कायमै छ।

मध्यपूर्व अहिले व्यापक अस्थिरताको संघारमा उभिएको छ, जसको प्रभाव विश्व अर्थतन्त्र, ऊर्जा आपूर्ति र सुरक्षा संरचनामै पर्ने संकेत देखिएका छन्। एजेन्सी