गाउँको दूरदराजदेखि काठमाडौंको सिंहदरबारसम्म

काठमाडौं । पछिल्लो समय नेपालका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा निक्षेप (बचत) र कर्जा (ऋण) खाताबीचको अन्तर उल्लेखनीय रूपमा बढ्दै गएको देखिएको छ। बचत गर्नेको संख्या तीव्र गतिमा बढिरहँदा ऋण लिनेको संख्या भने अपेक्षाकृत सुस्त रूपमा मात्र वृद्धि भएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंक का अनुसार चालु आर्थिक वर्षको सात महिनासम्म आइपुग्दा निक्षेप खाताको संख्या ६ करोड १८ लाख नाघेको छ। अघिल्लो वर्ष सोही अवधिमा यस्तो खाता करिब ५ करोड ८१ लाख मात्र थियो। यसले नेपालीहरूमा बचत गर्ने प्रवृत्ति बढ्दो क्रममा रहेको देखाउँछ।

तर, कर्जा खाताको विस्तार भने त्यति उत्साहजनक छैन। माघ मसान्तसम्म कर्जा खाताको संख्या २० लाख ३४ हजार पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा सामान्य वृद्धि मात्र हो। यसले बैंकमा जम्मा भएको रकम ऋणका रूपमा पर्याप्त रूपमा परिचालन हुन नसकेको संकेत गर्दछ।

वाणिज्य बैंकहरूले निक्षेप र कर्जामा सबैभन्दा ठूलो हिस्सा ओगटेका छन्। यी बैंकहरूमा मात्रै ५ करोडभन्दा बढी निक्षेप खाता र करिब १७ लाख कर्जा खाता रहेका छन्। यद्यपि दुवै क्षेत्रमा वृद्धि भए पनि निक्षेपको तुलनामा कर्जाको विस्तार निकै कम देखिएको छ।

अर्कोतर्फ, विकास बैंकहरूमा कर्जा खाताको संख्या घटेको छ। पछिल्लो एक वर्षमा यस्तो खाता करिब ७ हजारले घटेर २ लाख ६७ हजारमा झरेको तथ्यांकले देखाउँछ।

विश्लेषकहरूका अनुसार आर्थिक गतिविधि सुस्त हुनु, लगानीका अवसर सीमित हुनु तथा व्यवसायिक वातावरणमा अनिश्चितता कायम रहनुले कर्जा माग कमजोर भएको हुन सक्छ। यस्तो अवस्थाले बैंकिङ प्रणालीमा असन्तुलन बढ्दै जाने संकेत गरेको छ।