गाउँको दूरदराजदेखि काठमाडौंको सिंहदरबारसम्म

काठमाडौं । गृह मन्त्रालयले संगठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षण (ओएण्डएम) २०८३ स्वीकृत गर्दै मन्त्रालयअन्तर्गतका विभिन्न निकायको कर्मचारी दरबन्दीमा व्यापक हेरफेर गरेको छ। नयाँ संगठन संरचनाअनुसार मन्त्रालयअन्तर्गत कुल १२९ कर्मचारी दरबन्दी थप गरिएको छ भने उच्च तहका सहसचिवको दरबन्दी भने ९ जनाले घटाइएको छ।

यसअघि गृह मन्त्रालय तथा मातहतका निकायमा कुल ४ हजार ४८२ कर्मचारीको दरबन्दी रहेकोमा नयाँ ओएण्डएमअनुसार उक्त संख्या बढाएर ४ हजार ६११ पुर्‍याइएको छ। मन्त्रालयअन्तर्गत सचिवको एक दरबन्दी भने यथावत् राखिएको छ।गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता सहसचिव आनन्द काफ्लेका अनुसार नयाँ ओएण्डएमको प्रतिवेदन स्वीकृत भइसकेको छ। स्वीकृत संरचनाअनुसार मन्त्रालयअन्तर्गत सहसचिवको दरबन्दी ७५ बाट घटाएर ६६ कायम गरिएको छ।

सहसचिवको दरबन्दी घटाइए पनि उपसचिवसहित तल्लो तहका अधिकांश कर्मचारीको दरबन्दी बढाइएको छ। नयाँ संरचनाअनुसार उपसचिवको ६ दरबन्दी थप गरिएको छ। यसअघि १५५ रहेको उपसचिवको दरबन्दी अब १६१ पुगेको छ।त्यस्तै, शाखा अधिकृतको दरबन्दी ५३ थप गरिएको छ। यसअघि ५९१ रहेको शाखा अधिकृतको दरबन्दी अब ६४४ पुगेको छ।नायब सुब्बाको दरबन्दीमा पनि उल्लेख्य वृद्धि गरिएको छ। नयाँ ओएण्डएमअनुसार नायब सुब्बाको ५१ दरबन्दी थप गरी यसअघि रहेको १ हजार ३७० बाट १ हजार ४२१ पुर्‍याइएको छ।खरिदारको दरबन्दी भने ३ जना थप गरिएको छ। यसअघि ७१४ रहेको खरिदारको दरबन्दी अब ७१७ कायम गरिएको छ।

नयाँ संगठन संरचनामा स्वास्थ्य सेवातर्फका कर्मचारीको दरबन्दी पनि बढाइएको छ। स्वास्थ्य सेवातर्फ एकमुष्ट ८ दरबन्दी थप गरी १३८ बाट १४६ पुर्‍याइएको छ।त्यस्तै, श्रेणीविहीन कर्मचारीको दरबन्दीमा १७ जना थप गरिएको छ। यसअघि १ हजार ४३८ रहेको श्रेणीविहीन कर्मचारीको दरबन्दी अब १ हजार ४५५ पुगेको छ।यसरी हेर्दा गृह मन्त्रालयको नयाँ ओएण्डएममा उच्च प्रशासनिक तहमा रहेका सहसचिवको संख्या घटाएर कार्यान्वयन तहमा प्रत्यक्ष काम गर्ने शाखा अधिकृत, नायब सुब्बा, खरिदार तथा अन्य कर्मचारीको दरबन्दी बढाइएको देखिन्छ।

मन्त्रालयले नयाँ दरबन्दी संरचना स्वीकृत गरिसके पनि त्यसको कार्यान्वयन भने तत्काल सुरु भइसकेको छैन। मन्त्रालयका अनुसार प्रशासन महाशाखाले आवश्यक प्रशासनिक तथा प्रक्रियागत काम पूरा गरेपछि नयाँ दरबन्दी संरचना कार्यान्वयनमा ल्याइनेछ।नयाँ ओएण्डएम कार्यान्वयनमा आएपछि गृह मन्त्रालय तथा मातहतका निकायमा कर्मचारी व्यवस्थापन, जिम्मेवारी बाँडफाँट र प्रशासनिक संरचनामा समेत परिवर्तन आउने अपेक्षा गरिएको छ।गृह मन्त्रालयअन्तर्गत सुरक्षा, प्रशासन, जिल्ला प्रशासन, अध्यागमन तथा अन्य महत्वपूर्ण निकायको कार्यसम्पादन प्रभावकारी बनाउन संगठन संरचनालाई आवश्यकता र कार्यबोझअनुसार पुनर्संरचना गरिएको मन्त्रालयको भनाइ छ।

नयाँ र पुरानो दरबन्दी

नयाँ ओएण्डएमले एकातर्फ प्रशासनिक संरचनाको माथिल्लो तहमा दरबन्दी कटौती गरेको छ भने अर्कोतर्फ सेवा प्रवाह र कार्यान्वयन तहमा आवश्यक जनशक्ति थप गर्ने नीति लिएको देखिन्छ। यसको प्रभावकारी कार्यान्वयनपछि गृह मन्त्रालयअन्तर्गतका कार्यालयमा कर्मचारीको जिम्मेवारी र कार्यसम्पादनमा समेत पुनर्संरचना हुने देखिएको छ।