गाउँको दूरदराजदेखि काठमाडौंको सिंहदरबारसम्म

निलो आकाश रोयो

सहरका छानामाथि, टिनका आवाजमा,

वर्षाका रुदनहरू टपकिए,

ढलका गल्लीहरूमा डुब्यो नियति ।

कंक्रिटको शहरमा, पानी होइन,

माटोको सम्झना बग्यो —

हरियो सपना गुमाएको सभ्यताको कथा जस्तै ।

एकपटक पोखरी थियो यहाँ

जहाँ जूनले आफ्नो प्रतिबिम्ब हेर्थ्यो,

जहाँ माछाले स्वप्नका छेउमा नाच्थे,

तर अब त्यहाँ प्लास्टिकको साम्राज्य छ,

जहाँ न त हावाले सास लिन्छ,

न वर्षाले बाटो पाउँछ ।

नालीहरू बन्द छन्,

फोहोरको तिलस्मी ताला भित्र,

सहरको हृदय घुटिरहेको छ —

ढलको नशा जस्तै,

जहाँ पानीको रगत रोकिएको छ ।

सडकहरू नदी बने,

र घरहरू तैरिए —

मानव बुद्धिले आफैंलाई डुबायो,

आफैंले बनाएको अन्धकारमा ।

कहाँ हरायो त्यो योजनाको दृष्टि ?

जुनले सहरलाई सास दिन्थ्यो ?

जहाँ हावाले फूल भेट्थ्यो,

त्यहाँ अहिले धुवाँले गन्ध निलेको छ ।

जहाँ माटोले पानी पिउँथ्यो,

त्यहाँ कंक्रिटको कठोरता छ —

जसले आँसु पनि फर्काउँछ,

र वर्षालाई दोष दिन्छ ।

ओ सहरका निर्माताहरू !

तिमीहरूले नदीलाई नाली बनायौ,

पोखरीलाई पार्किङ बनायौ,

र हरियालीलाई बिल्डिङको नक्सामा हरायौ ।

अब हेर्नु,

प्रकृतिले प्रतिवाद गरेको छ —

बाढीको रूपमा,

जुन केवल पानी होइन,

तर प्रतिशोध हो —

निस्वार्थ धर्तीको मौन क्रन्दन ।

छानामाथि वर्षा रोइरहेछ,

सहरभित्र मान्छेहरू डराइरहेछन्,

बत्ती निभेपछि आवाजहरू पनि डुब्छन् —

कुनै बालकको टिनको डब्बामा

भिजेको छ सपना ।

कुनै आमा छतमा बाल्टिन राख्दै भन्छे —

“भगवान्, अब रोकिदेऊ…”

तर भगवान् पनि सोच्छ —

“तिमीहरूले नै त बाटो बन्द गर्यौ !”

अब सहरले चाहन्छ —

नयाँ नक्सा, हरियो सास,

पानीसँग सम्झौता ।

ढलको धमनिमा फेरि बहोस् जीवन,

जहाँ योजना र संवेदना भेटुन् ।

किनकि, जबसम्म पानीले बाटो पाउँदैन,

सहरले अर्थ पाउँदैन —

र बाढीले भत्काएको हृदयमा

फेरी माटोले कविता लेख्दैन ।