गाउँको दूरदराजदेखि काठमाडौंको सिंहदरबारसम्म

काठमाडौं। भारतमा पछिल्ला दिनहरूमा चर्किएको ‘कक्रोज जनता पार्टी (Cockroach Janata Party–CJP)’ आन्दोलनले देशको राजनीति मात्र होइन, शिक्षा प्रणाली, बेरोजगारी र सरकारी जवाफदेहितामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। सामाजिक सञ्जालबाट सुरु भएको यो अभियान अहिले सडक आन्दोलनमा परिणत भएको छ, जहाँ हजारौं विद्यार्थी, बेरोजगार युवा र नागरिक सरकारविरुद्ध उभिएका छन्।

यो आन्दोलनको पृष्ठभूमिमा सर्वोच्च अदालतमा सुनुवाइका क्रममा बेरोजगार युवालाई ‘कक्रोज’सँग तुलना गरिएको भनिएको टिप्पणी रहेको बताइन्छ। त्यसपछि युवाहरूले अपमानजनक ठानिएको यही शब्दलाई प्रतिरोधको प्रतीक बनाउँदै ‘कक्रोज जनता पार्टी’ नामबाट अभियान सुरु गरेका हुन्। उनीहरूको भनाइ छ— “हामी कक्रोज होइनौँ, हामी आफ्नै देशमा सम्मान र अवसर खोजिरहेका नागरिक हौँ।”

आन्दोलनको केन्द्रमा भारतको शिक्षा प्रणाली र रोजगार संकट छ। आन्दोलनकारीहरूले राष्ट्रियस्तरका परीक्षामा पटक–पटक हुने प्रश्नपत्र चुहावट, परीक्षा रद्द हुने अवस्था, लाखौं युवाको भविष्य अन्योलमा पर्नु तथा सरकारी निकायको गैरजिम्मेवारीविरुद्ध कडा आवाज उठाइरहेका छन्। उनीहरूले शिक्षा प्रणालीमा व्यापक सुधार, दोषीमाथि कडा कारबाही, युवाका लागि रोजगारी सिर्जना र सम्बन्धित मन्त्रीको राजीनामासमेत माग गरेका छन्।

दिल्लीको जन्तर–मन्तरसहित विभिन्न शहरमा भएको प्रदर्शनमा हजारौं युवाको सहभागिता देखिएको छ। कतिपय स्थानमा आन्दोलन नियन्त्रणका नाममा प्रहरीले लाठीचार्ज, अश्रुग्यास र धरपकड गरेपछि आन्दोलन झन् उग्र बनेको छ। आन्दोलनकारीहरूले सरकार आलोचना सुन्नुभन्दा दमन गर्नतर्फ केन्द्रित भएको आरोप लगाएका छन्।

विपक्षी दलहरूले पनि आन्दोलनप्रति समर्थन जनाउँदै सरकार शिक्षा र रोजगारजस्ता संवेदनशील विषयमा पूर्ण रूपमा असफल भएको आरोप लगाएका छन्। उनीहरूका अनुसार युवालाई आश्वासन मात्र बाँडेर भविष्य निर्माण गर्न सकिँदैन।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार यो आन्दोलन केवल परीक्षा प्रणालीको विरोध होइन, बरु बेरोजगारी, अवसरको अभाव, प्रशासनिक लापरबाही र युवामाथिको उपेक्षाविरुद्धको व्यापक असन्तुष्टिको विस्फोट हो। लाखौं युवा आफ्नो भविष्य असुरक्षित भएको महसुस गरिरहेका बेला सरकारप्रतिको आक्रोश सडकमा देखिन थालेको उनीहरूको विश्लेषण छ।

सरकारले भने आन्दोलनलाई राजनीतिक रूपमा प्रेरित भएको दाबी गर्दै परीक्षा प्रणाली सुधार र दोषीमाथि कारबाहीको प्रक्रिया अघि बढिरहेको जनाएको छ। तर आन्दोलनकारीहरू सरकारी आश्वासनले मात्र समस्या समाधान नहुने भन्दै ठोस परिणाम नआएसम्म आन्दोलन जारी रहने चेतावनी दिएका छन्।

भारतको पछिल्लो यो आन्दोलनले एउटा गम्भीर सन्देश दिएको छ— जब युवाको भविष्यसँग खेलवाड हुन्छ, तब असन्तुष्टि केवल सामाजिक सञ्जालमा सीमित रहँदैन, त्यो सडकमा विद्रोहका रूपमा विस्फोट हुन्छ।