गाउँको दूरदराजदेखि काठमाडौंको सिंहदरबारसम्म

काठमाडौँ । सानिमा रिलायन्स लाइफ इन्स्योरेन्सले संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व (CSR) अन्तर्गत समता एजुकेशन फाउन्डेशनलाई पाँच लाख रुपैयाँ सहयोग गरेको भए पनि यो सहयोग ‘सहयोगभन्दा बढी प्रचार’ भएको आलोचना बढ्दै गएको छ।

समताको वास्तविक अवस्था : ‘पाँच लाखले कहाँ पुग्छ?’

समता एजुकेशन फाउन्डेशन देशभरका आर्थिक रूपमा कमजोर बालबालिकालाई मासिक रु. १०० शुल्कमा विद्यालय शिक्षा उपलब्ध गराउँदै आएको छ।
तर पछिल्ला वर्षहरूमा—विद्यार्थी संख्या तीव्र वृद्धि,भवन मर्मत तथा पूर्वाधार अभाव,कक्षाकोठा अभाव,शिक्षण सामग्रीको कमी,वित्तीय संकट

जस्ता समस्याले समता विद्यालयहरू निरन्तर दबाबमा छन्।यस्ता चुनौतीबीच पाँच लाख रुपैयाँ एक विद्यालयको वार्षिक आवश्यकतासमेत पूरा नहुने विशेषज्ञहरूको टिप्पणी छ।

कम्पनीको आकार vs. सहयोगको आकार

सानिमा रिलायन्स लाइफ इन्स्योरेन्सका:१६९ शाखा,५ अर्बभन्दा बढी पूँजी,२० अर्बभन्दा बढी लगानी,२०,००० अभिकर्ता

जस्ता तथ्यांक हेर्दा कम्पनीको आकार निकै ठूलो देखिन्छ।
यस्तो कम्पनीबाट आएको पाँच लाख रुपैयाँको CSR सहयोग संस्थाको वास्तविक सामाजिक क्षमता र आय–व्ययसँग मेल नखाने विश्लेषकहरूको मत छ।

CSR कि केवल PR?

बीमा क्षेत्रका विज्ञहरू भन्छन्—
“ठूला कम्पनीहरूले वर्षको अन्त्यमा फोटो–सेसनमै सीमित हुने CSR गर्न थालेका छन्। रकम सानो, प्रभाव झन् सानो।”

समता विद्यालय जस्तो विशाल सामाजिक परियोजनामा ५ लाख रुपैयाँको योगदान
‘देखावटी’ वा ‘औपचारिकता पूरा गर्ने’ CSR मोडल भएको आरोप थपिँदै गएको छ।

कम्पनीको भविष्य योजना : कागजमै सीमित?

सानिमा रिलायन्सले भविष्यमा शिक्षा, स्वास्थ्य, पर्यावरण र वित्तीय साक्षरता क्षेत्रमा CSR विस्तार गर्ने बताएको छ।
तर विगतका वर्षहरूमा कम्पनीका CSR गतिविधि मुख्यतः कागजमै सीमित रहेको दाबी पनि नागरिक समाजबाट आउँछ।

सानिमा रिलायन्स लाइफको तर्फबाट समतालाई सहयोग गरिएको रकम स्वागतयोग्य भए पनि
समाजले उठाइरहेको मूल प्रश्न भने यही हो—

“मल्टिबिलियन कारोबार गर्ने कम्पनीका लागि ५ लाख रुपैयाँ सामाजिक उत्तरदायित्व हो कि प्रचारको साधन?”